{"id":2503,"date":"2024-07-05T13:13:57","date_gmt":"2024-07-05T11:13:57","guid":{"rendered":"https:\/\/muzeum.dzialdowo.pl\/?post_type=news&p=2503"},"modified":"2024-07-11T14:59:11","modified_gmt":"2024-07-11T12:59:11","slug":"powstanie-styczniowe-na-ziemi-dzialdowskiej","status":"publish","type":"news","link":"https:\/\/muzeum.dzialdowo.pl\/?news=powstanie-styczniowe-na-ziemi-dzialdowskiej","title":{"rendered":"POWSTANIE STYCZNIOWE NA ZIEMI DZIA\u0141DOWSKIEJ"},"content":{"rendered":"\n
\n

Spektakl historyczny <\/strong><\/p>\n\n\n\n

“POWSTANIE STYCZNIOWE NA ZIEMI DZIA\u0141DOWSKIEJ <\/strong><\/p>\n\n\n\n

– spektakl historyczny Bitwa pod Prze\u0142\u0119kiem i Kie\u0144czewem 31 marca 1864 r.”<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\n

W sobot\u0119 4 maja 2024 r. w Parku Honorowych Dawc\u00f3w Krwi, przy ul. Wolno\u015bci w Dzia\u0142dowie, odby\u0142 si\u0119 spektakl historyczny \u201ePOWSTANIE STYCZNIOWE NA ZIEMI DZIA\u0141DOWSKIEJ – spektakl historyczny Bitwa pod Prze\u0142\u0119kiem i Kie\u0144czewem 31 marca 1864 r.\u201d. Inscenizacja ta by\u0142a g\u0142\u00f3wn\u0105 atrakcj\u0105 Pikniku Historycznego. Tego dnia rekonstruktorzy, pochodz\u0105cy z r\u00f3\u017cnych zak\u0105t\u00f3w Polski, wzi\u0119li udzia\u0142 w rekonstrukcji historycznej, ukazuj\u0105cej przebieg potyczki z doby Powstania Styczniowego (1863-1865), maj\u0105cej miejsce w pobli\u017cu Dzia\u0142dowa. Przed rozpocz\u0119ciem inscenizacji, odby\u0142 si\u0119 tak\u017ce piknik historyczny, po\u015bwi\u0119cony tematyce wspomnianego zrywu narodowego. W jego trakcie uczestnicy mogli m.in. wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w \u017cywych lekcjach historii, obejrze\u0107 pokazy uzbrojenia, musztry i popisy konne.<\/p>\n\n\n\n

Z kart historii: 160 lat temu oddzia\u0142 powsta\u0144c\u00f3w z Prus Wschodnich i Zachodnich w liczbie oko\u0142o 300-400 os\u00f3b (tak zwana Czwarta Kompania Lubawska) koncentrowa\u0142 si\u0119 na pograniczu powiat\u00f3w lubawskiego i nidzickiego. Oddzia\u0142em ochotnik\u00f3w dowodzi\u0142 by\u0142y oficer pruski, kapitan Jan Fryderyk Wandel. W sk\u0142ad kompanii wchodzili strzelcy, kt\u00f3rzy byli wyposa\u017ceni w belgijskie sztucery, kosynierzy, a tak\u017ce je\u017ad\u017acy. Powsta\u0144cy w nocy z 30 na 31 marca w okolicach wsi Prze\u0142\u0119k, podj\u0119li pr\u00f3b\u0119 przedostania si\u0119 do Kr\u00f3lestwa Polskiego. Na przej\u015bcie wyznaczyli graniczn\u0105 rzek\u0119 Dzia\u0142d\u00f3wk\u0119, gdzie natrafili na pruski oddzia\u0142 stra\u017cy granicznej sformowany z sier\u017canta i \u017co\u0142nierzy 44 Pu\u0142ku Piechoty. W\u00f3wczas wywi\u0105za\u0142a si\u0119 walka pomi\u0119dzy powsta\u0144cami a Prusakami, kt\u00f3rych wspiera\u0142 rotmistrz von Wittich z \u017co\u0142nierzami I Pu\u0142ku Huzar\u00f3w. W wyniku starcia 1 powstaniec poni\u00f3s\u0142 \u015bmier\u0107 na miejscu, spo\u015br\u00f3d kilku rannych \u2013 2 zmar\u0142o w nidzickim szpitalu. Ponadto 12 lub 13 dosta\u0142o si\u0119 do niewoli. W potyczce powsta\u0144cy stracili w\u00f3z z amunicj\u0105, kt\u00f3ry ugrz\u0105z\u0142 w podmok\u0142ym terenie przeprawy. Po stronie pruskiej zgin\u0105\u0142 1 \u017co\u0142nierz, a kilku zosta\u0142o rannych. Czwartej Kompanii Lubawskiej ostatecznie uda\u0142o si\u0119 przekroczy\u0107 granic\u0119 i wkroczy\u0107 do Kr\u00f3lestwa Polskiego. Pomi\u0119dzy miejscowo\u015bciami Gnojno i K\u0119czewo zostali dostrze\u017ceni przez rosyjsk\u0105 stra\u017c graniczn\u0105, kt\u00f3ra wezwa\u0142a posi\u0142ki z M\u0142awy. Dow\u00f3dztwo nad oddzia\u0142ami rosyjskimi wspieranymi przez Kozak\u00f3w sprawowa\u0142 podpu\u0142kownik Dobrowolski w asy\u015bcie oficer\u00f3w z garnizonu m\u0142awskiego: Dukmasowa i Aksentiewa. Powsta\u0144cy, kt\u00f3rych by\u0142o znacznie mniej zostali rozbici, 17 z nich zgin\u0119\u0142o, w zale\u017cno\u015bci od \u017ar\u00f3d\u0142a 58 lub 62 wzi\u0119to do niewoli, po czym odes\u0142ano do M\u0142awy. W\u015br\u00f3d wzi\u0119tych do niewoli by\u0142 dow\u00f3dca Jan Fryderyk Wandel, zwany r\u00f3wnie\u017c Ewaldem ps. \u201eBruder\u201d. W kwietniu 1864 roku zosta\u0142 on rozstrzelany w M\u0142awie. Wed\u0142ug wspomnie\u0144 jednego z powsta\u0144c\u00f3w, kt\u00f3ry bra\u0142 udzia\u0142 w starciach pod Prze\u0142\u0119kiem i K\u0119czewem W\u0142adys\u0142awa Karwowskiego, podczas egzekucji \u201eBruder\u201d wykaza\u0142 si\u0119 odwag\u0105 i nie pozwoli\u0142 zawi\u0105za\u0107 sobie oczu. W 1963 roku w 100. rocznic\u0119 powstania, w prawdopodobnym miejscu rozstrzelania, z inicjatywy Towarzystwa Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Ziemi M\u0142awskiej zosta\u0142 usypany kopiec po\u015bwi\u0119cony pami\u0119ci powsta\u0144c\u00f3w styczniowych z oddzia\u0142u \u201eBrudera\u201d.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n