{"id":538,"date":"2020-11-09T16:32:54","date_gmt":"2020-11-09T15:32:54","guid":{"rendered":"http:\/\/test.muzeum.dzialdowo.pl\/?p=538"},"modified":"2025-04-11T09:52:00","modified_gmt":"2025-04-11T07:52:00","slug":"historia-dzieje-ratusza-miejskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/muzeum.dzialdowo.pl\/?p=538","title":{"rendered":"Historia: Dzieje Ratusza Miejskiego"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
Historia:<\/h5>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\n
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
Dzieje Ratusza Miejskiego<\/h5>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t

Ratusz w geometrii \u015bredniowiecznego Dzia\u0142dowa<\/h4>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Pierwsze informacje o istnieniu dzia\u0142dowskiego ratusza pochodz\u0105 z prze\u0142omu XIV i XV wieku. Ratusz i usytuowane wok\u00f3\u0142 niego domy, zbudowane by\u0142y z muru pruskiego, kt\u00f3rego drewniany szkielet, najcz\u0119\u015bciej wype\u0142niano ceg\u0142\u0105, glin\u0105 lub kamieniami. W ko\u0144cu XV wieku dotychczasowi zarz\u0105dcy nazywani consules, otrzymali miano burmistrz\u00f3w, nomenklatura ta, przetrwa\u0142a do czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych. Kszta\u0142t miasta wyznacza\u0142 czworok\u0105t, roz\u0142o\u017cony ze wschodu na zach\u00f3d. Dwa jego d\u0142u\u017csze boki by\u0142y wzgl\u0119dem siebie r\u00f3wne, z pozosta\u0142ych, wschodni, by\u0142 nieco kr\u00f3tszy od zachodniego, taki stan rzeczy wymusza\u0142o ukszta\u0142towanie terenu. Jak we wszystkich modelowych miastach krzy\u017cackich, ulice bieg\u0142y w linii prostej r\u00f3wnolegle do siebie, nast\u0119pnie krzy\u017cowa\u0142y si\u0119 pod k\u0105tem prostym. W \u015brodku miasta ulokowany by\u0142 sporych rozmiar\u00f3w \u2013 jak na wielko\u015b\u0107 \u00f3wczesnego miasta – rynek, kt\u00f3rego metra\u017c nie zmieni\u0142 si\u0119 do dzisiaj. Natomiast w jego centrum wznosi\u0142 si\u0119 okaza\u0142y ratusz, zorientowany zgodnie z geometri\u0105 miasta. Przy d\u0142u\u017cszych \u015bcianach budowli \u2013 co charakterystyczne dla wszystkich miast wschodniopruskich \u2013 postawiono kramy, po trzy z ka\u017cdej strony. W rynku zorganizowano tak\u017ce browar publiczny, przed kt\u00f3rym ustawiono miejsk\u0105 wag\u0119.<\/p><\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t

Nast\u0119pne stulecia<\/h4>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Ratusz wielokrotnie ulega\u0142 zniszczeniom wojennym, podczas wojen szwedzkich, a zw\u0142aszcza w chwili najazdu chor\u0105gwi polskiego wojskowego Gabriela Micha\u0142a Wojni\u0142\u0142owicza w 1657 r. Do 1689 r. budynek nie zosta\u0142 nale\u017cycie wyremontowany, a wiemy o tym ze skarg mieszka\u0144c\u00f3w, obwiniaj\u0105cych rad\u0119 miejsk\u0105 o brak cegie\u0142 na jego budow\u0119. Dzie\u0144 13 wrze\u015bnia 1733 r. by\u0142 dla miasta, jego mieszka\u0144c\u00f3w oraz ratusza, prawdziwym nieszcz\u0119\u015bciem. Wybuch\u0142 wtedy ogromny po\u017car, kt\u00f3ry w cztery godziny poch\u0142on\u0105\u0142 prawie ca\u0142e miasto. Odrestaurowany jeszcze niedawno budynek ratuszowy, ponownie obr\u00f3ci\u0142 si\u0119 w py\u0142. Plan odbudowy miasta opracowa\u0142 Joachim Ludwik Schultheiss von Unfried, dyrektor budowlany i radca wojenny, kt\u00f3ry przyby\u0142 po po\u017carze do Dzia\u0142dowa w towarzystwie architekta z Kr\u00f3lewca Michaela Landmana. Odbudowa miasta przebieg\u0142a pomy\u015blnie, uda\u0142o si\u0119 wiernie zrekonstruowa\u0107 uk\u0142ad ulic, plac\u00f3w, rynek oraz ratusz. Obraz Dzia\u0142dowa przypomina\u0142 ten z czas\u00f3w krzy\u017cackich. W 1794 roku wybucha kolejny wielki po\u017car, a \u017ce ma on miejsce w upalny lipcowy dzie\u0144, rozpaczliwe wysi\u0142ki stra\u017cy po\u017carnej nie daj\u0105 \u017cadnych efekt\u00f3w. Sp\u0142on\u0119\u0142o w\u00f3wczas 158 dom\u00f3w mieszkalnych, 133 stajnie, 58 szop, 55 stod\u00f3\u0142, ratusz, ko\u015bci\u00f3\u0142, przytu\u0142ek, plebania, wikar\u00f3wka i szko\u0142a. Miasto musiano znowu wyd\u017awign\u0105\u0107 z ruin, projekt odbudowy wykona\u0142 krajowy mistrz budowlany Drewes. Ratusz odbudowano bardzo szybko, ale tempo pracy zawa\u017cy\u0142o na jako\u015bci budowli. Do ko\u0144ca XVIII wieku, rynek nazywano Ringem, natomiast jego mieszka\u0144ca okre\u015blano mianem Ringer.<\/p><\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t

Wiek XIX i XX<\/h4>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
Od 1825 roku dzia\u0142dowski ratusz sta\u0142 si\u0119 siedzib\u0105 s\u0105du, prawdopodobnie wtedy na jego bramie pojawi\u0142y si\u0119 figury Temidy i \u015bw. Katarzyny Aleksandryjskiej, patronki miasta. W ratuszu ustawiono te\u017c du\u017c\u0105 wag\u0119 miejsk\u0105, na kt\u00f3rej wa\u017cono sprowadzane do Dzia\u0142dowa towary odpowiednio je wyceniaj\u0105c. U schy\u0142ku XIX wieku uko\u0144czono budow\u0119 gmachu przy dzisiejszej ul. W. Jagie\u0142\u0142y i tam przeniesiono s\u0105d.<\/div>
9 listopada 1914 r., w efekcie dzia\u0142a\u0144 wojennych, dzia\u0142dowski ratusz pad\u0142 ofiar\u0105 ostrza\u0142u artyleryjskiego i dozna\u0142 powa\u017cnych zniszcze\u0144. Najbardziej ucierpia\u0142y: wie\u017ca oraz wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 po\u0142aci dachu. W roku nast\u0119pnym, w ramach zaplanowanej og\u00f3lnej odbudowy miasta wyremontowano dach, jednak nie odbudowano wie\u017cy. Z punktu widzenia dzisiejszej formy budowli i jego wygl\u0105du, istotna by\u0142a jego przebudowa na pocz\u0105tku lat dwudziestych, wed\u0142ug projektu budowniczego Bronis\u0142awa Bigo, a zrealizowanej pod nadzorem Sylwestra Pozna\u0144skiego. Odbudowano go ostatecznie w 1922 roku, dodaj\u0105c do XVIII-wiecznej zabudowy, neorenesansowe szczyty, widoczne dzisiaj od strony ul. W. Jagie\u0142\u0142y. W ratuszow\u0105 wie\u017c\u0119 wkomponowano wiekowy zegar pochodz\u0105cy z gda\u0144skiej pracowni. W pocz\u0105tkach XX wieku, budynek utraci\u0142 sw\u00f3j pruski charakter, na rzecz polskich akcent\u00f3w, odwo\u0142uj\u0105cych si\u0119 do epoki baroku i renesansu.<\/div>
O ratuszowych losach z czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej, nie wiemy za wiele. W dokumentacji powykonawczej z 1987 roku, dowiadujemy si\u0119 o cz\u0119\u015bciowych uszkodzeniach budynku i otaczaj\u0105cej go zabudowy, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce w 1945 r.<\/div><\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t

Ratusz obecnie<\/h4>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
13 sierpnia 2013 r., budynek ratuszowy zyska\u0142 statut instytucji kulturalnej, a to za spraw\u0105 otwarcia w nim nowoczesnego: \u201eInteraktywnego Muzeum Pa\u0144stwa Krzy\u017cackiego w Dzia\u0142dowie\u201d. Kierownictwo i administracj\u0119 muzeum w 2018 r. przeniesiono do dzia\u0142dowskiego, pokrzy\u017cackiego zamku, gdzie otwarto wystaw\u0119 sta\u0142\u0105 \u201eDzia\u0142dowo \u2013 miasto i ludzie dawnego pogranicza\u201d. Po zmianie nazwy Muzeum na Muzeum Pogranicza w Dzia\u0142dowie wystawa sta\u0142a mieszcz\u0105ca si\u0119 w Ratuszu Miejskim nosi\u0142a miano \u201eInteraktywna wystawa pa\u0144stwa Zakonu Krzy\u017cackiego\u201d. Ekspozycj\u0119 t\u0119 zlikwidowano wraz z ko\u0144cem 2024 r.<\/div>
Warto doda\u0107, \u017ce ka\u017cdego dnia o godzinie 11:55 z ratuszowej wie\u017cy rozbrzmiewa hejna\u0142 miasta skomponowany przez Danut\u0119 Czeczot.<\/div><\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t

Bibliografia:<\/h2>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
    \n \t
  • Gause F., Dzieje okr\u0119gu i miasta Dzia\u0142dowa, prze\u0142. M. Szyma\u0144ska-Jasi\u0144ska, Dzia\u0142dowo 2015.<\/li>
    \n \t
  • Po Dzia\u0142dowie przewodnik niezwyk\u0142y, pod red. M. A. Odachowskiego, Dzia\u0142dowo 2016<\/li>\n<\/ul><\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t

    Opracowanie:<\/h2>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t\t\t\t
    \n\t\t\t

    dr Rados\u0142aw Wi\u015bniewski<\/h2>\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Historia: Dzieje Ratusza Miejskiego Ratusz w geometrii \u015bredniowiecznego Dzia\u0142dowa Pierwsze informacje o istnieniu dzia\u0142dowskiego ratusza pochodz\u0105 z prze\u0142omu XIV i XV wieku. Ratusz i usytuowane wok\u00f3\u0142 niego domy, zbudowane by\u0142y z muru pruskiego, kt\u00f3rego drewniany szkielet, najcz\u0119\u015bciej wype\u0142niano ceg\u0142\u0105, glin\u0105 lub kamieniami. W ko\u0144cu XV wieku dotychczasowi zarz\u0105dcy nazywani consules, otrzymali miano burmistrz\u00f3w, nomenklatura ta, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"elementor_header_footer","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[],"featured_image_src":null,"featured_image_src_square":null,"author_info":{"display_name":"Pogranicze_muzeum_admin","author_link":"https:\/\/muzeum.dzialdowo.pl\/?author=1"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeum.dzialdowo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/538"}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeum.dzialdowo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeum.dzialdowo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.dzialdowo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.dzialdowo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=538"}],"version-history":[{"count":23,"href":"https:\/\/muzeum.dzialdowo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/538\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2691,"href":"https:\/\/muzeum.dzialdowo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/538\/revisions\/2691"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeum.dzialdowo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=538"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.dzialdowo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=538"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeum.dzialdowo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=538"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}